Falafel - wszystko o najpopularniejszej arabskiej przekąsce

Co to jest falafel

Falafel to smażone w głębokim tłuszczu kulki lub małe kotleciki przygotowywane z namoczonej, ale niegotowanej ciecierzycy lub bobu. Mieszanka ta przypomina nieco strukturą mielonego mięsa, lecz zamiast białka zwierzęcego mamy tu bogaty w białko roślinne duet: ciecierzycę i zioła. To właśnie połączenie aromatycznych przypraw - głównie kminu rzymskiego, mielonej kolendry, czosnku i cebuli, nadaje im charakterystyczny ziołowo-orzechowy smak.
W krajach arabskich falafel od wieków pełni rolę samodzielnego dania lub dodatku do innych potraw. W Izraelu i Libanie znajdziesz go w chlebku pita, w Egipcie natomiast w wersji zwanej ta’amia, przyrządzanej z bobu. Na Bliskim Wschodzie falafel często konkuruje ze shawarmą - mięsnym odpowiednikiem tego dania. Porównanie falafel a shawarma nie ma jednak sensu: jedno to pożywny roślinny kotlecik, drugie - klasyka mięsnej uczty.

Z czego robi się falafel?

Prawdziwy, idealny falafel zaczyna się od prostych, naturalnych składników. I choć jego lista może wydawać się krótka, diabeł tkwi w szczegółach. Oto najważniejsze składniki klasycznego przepisu:

• 200 g suchej ciecierzycy - namoczonej przez noc w dużej ilości zimnej wody (nigdy z puszki)
• świeże zioła kolendra pietruszka - dodają koloru i świeżości
• cebulą i ząbki czosnku - aromatyczny fundament smaku
• mielona kolendra, kmin rzymski, sól, pieprz i szczypta gałki muszkatołowej - dla głębi i ciepła
• łyżeczki sody oczyszczonej lub proszku do pieczenia - zapewnia lekkość
• odrobina mąki z ciecierzycy, jeśli masa jest zbyt luźna

Wszystkie te składniki wrzuca się do miksera lub ugniata, aż powstanie gładka masa, ale nie papka - struktura powinna być lekko ziarnista, by kotleciki po usmażeniu były w środku miękkie, a na zewnątrz chrupiące.
Sekret udanego falafela tkwi też w odpowiednim smażeniu: potrzebny jest olej do smażenia odporny na temperaturę, np. olej rzepakowy lub z pestek winogron. Po uformowaniu z gotowej masy kulek, należy je smażyć w gorącym oleju po kilka minut z każdej strony, aż uzyskają złocisty kolor. Potem odsączamy je z nadmiaru tłuszczu na ręczniku papierowym.

Jak smakuje falafel

Smak dobrze przyrządzonego falafela to połączenie wszystkiego, co najlepsze w kuchni egipskiej i Lewantu: głęboki aromat przypraw, świeżość ziół i lekka orzechowa nuta ciecierzycy. Każdy kęs jest sycący, ale nie ciężki, to danie daje uczucie przyjemnej pełności bez senności po obiedzie.
W ustach łączy się chrupiąca skorupka z miękkim, wilgotnym środkiem i pachnącym kuminem, czosnkiem i natką pietruszki wnętrzem. Jeśli zastanawiasz się, jaka jest różnica między falafelem a kotletami warzywnymi - ten pierwszy ma znacznie bardziej intensywny smak, a jego tekstura jest pulchna, nie sucha.

Gdzie zjeść najlepszy falafel w Dubaju?

Dubaj to prawdziwy raj dla miłośników bliskowschodnich smaków. Najlepsze falafele znajdziesz w małych, rodzinnych lokalach rozsianych między nowoczesnymi drapaczami chmur. Warto zajrzeć do:

1. Al Ustad Special Kabab (Al Mankhool) - kultowe miejsce łączące tradycję Iranu i Libanu. Ich falafel jest lekki, świeży i pachnie natką pietruszki oraz kuminem.
2. Operation Falafel (JBR, City Walk, Downtown) - sieciówka, która uczyniła z falafela nowoczesny street food arabski. W menu: pita z świeżymi warzywami, sosem tahini i sosem jogurtowo-miętowym.
3. Zaroob (Sheikh Zayed Road) - słynie z domowych smaków i falafela serwowanego w chrupiącym chlebku pita z hummusem i sosem czosnkowym.
4. Dubai Food Market - tu można spróbować różnych interpretacji dania: klasyczne kotleciki, wersje pieczone i współczesne „fusion”.

Jeśli zastanawiasz się, gdzie kupić falafel w Dubaju, wybieraj miejsca, gdzie ciecierzyca jest suszona i mielona na miejscu - to gwarancja świeżości i braku półproduktów.

Czy falafel można zrobić w domu?

Jak najbardziej. Choć wielu uważa, że falafel wymaga tajemnej wiedzy, w rzeczywistości to jedno z prostszych dań kuchni Bliskiego Wschodu. Przy odrobinie cierpliwości możesz stworzyć falafel idealny we własnej kuchni.

Przygotowanie krok po kroku:

1. Namocz 200 g suchej ciecierzycy w dużej ilości zimnej wody na minimum 8 godzin (najlepiej całą noc).
2. Odcedź, opłucz i zmiel razem z cebulą, ząbkami czosnku, świeżymi ziołami (kolendra, pietruszka) i przyprawami.
3. Dodaj łyżeczkę sody oczyszczonej i dokładnie wymieszaj. Jeśli masa jest zbyt wilgotna, wsyp odrobinę mąki z ciecierzycy dla uzyskania idealnej konsystencji.
4. Miskę z masą należy przykryć szczelnie folią i wstawić do lodówki na co najmniej godzinę - pozwoli to składnikom się „przegryźć”.
5. Formuj kulki i smaż partiami w dobrze rozgrzanym oleju, aż będą złociste z obu stron.
6. Odsącz z nadmiaru tłuszczu.

Gotowe kotleciki możesz podać jako samodzielne danie z sałatką, kaszą bulgur i sosem tahini, albo zawinąć w chlebek pita wraz z świeżymi warzywami i hummusem.
Jeśli wolisz wersję lżejszą, spróbuj pieczonego falafela. Wystarczy rozgrzać piekarnik do 200°C, posmarować kulki delikatnie olejem i piec około 20 minut, przewracając je po połowie czasu na drugą stronę. Nie będą tak chrupiące jak smażone, ale pozostaną wyjątkowo zdrową żywnością odpowiednią dla wegan i wegetarian.

Z czym podawać falafel?

Możliwości jest mnóstwo. Falafel świetnie współgra z:

• hummusem i sosem tahini
• sosem czosnkowym lub sosem jogurtowo-miętowym
• świeżymi warzywami (pomidory, ogórek, cebula, kapusta, sałata)
• marynowanymi dodatkami, np. piklami
• ziemniakami pieczonymi, ryżem lub kaszą bulgur

To potrawa, która świetnie smakuje zarówno na ciepło, jak i po wystudzeniu. Nic więc dziwnego, że falafel bywa uznawany za jedno z najbardziej uniwersalnych dań roślinnych na świecie.

Na stronie Two Continents znajdziesz więcej artykułów o podobnej tematyce oraz inne wartościowe publikacje.

Pytania i odpowiedzi

1. Czy falafel jest zdrowy?

Tak, falafel jest zdrowy, ponieważ zawiera dużo białka roślinnego, błonnika i minerałów pochodzących z ciecierzycy oraz świeżych ziół. Jest też źródłem zdrowych tłuszczów, zwłaszcza jeśli smaży się go na oleju rzepakowym lub z pestek winogron. Warto jednak unikać nadmiaru tłuszczu podczas smażenia, by zachować jego lekkość i wartość odżywczą.

2. Czy falafel jest wegański?

Tak, falafel jest w pełni wegański, ponieważ przygotowuje się go z roślinnych składników, głównie z ciecierzycy, ziół i przypraw, bez użycia produktów odzwierzęcych. To jedno z najpopularniejszych dań kuchni roślinnej na Bliskim Wschodzie, cenione za smak i wartości odżywcze.

3. Skąd pochodzi falafel?

Falafel pochodzi z Bliskiego Wschodu, a jego korzenie sięgają Egiptu, gdzie znany był jako ta’amia i przygotowywany był z bobu. Z czasem potrawa rozprzestrzeniła się po całym regionie Lewantu - do Libanu, Izraela, Syrii i Jordanii, stając się symbolem arabskiego street foodu.

4. Czy falafel można zrobić w domu?

Tak, falafel można bez problemu zrobić w domu. Potrzebna jest sucha ciecierzyca, świeże zioła i aromatyczne przyprawy. Po zmieleniu składników i uformowaniu kulek wystarczy je usmażyć w głębokim oleju, aż będą złociste i chrupiące. Domowy falafel smakuje doskonale zarówno w chlebku pita, jak i z sosem tahini czy świeżymi warzywami.